Birth And Death Registration Rules 2026 ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా జనన, మరణాల నమోదు మరియు ధ్రువీకరణ పత్రాల జారీ ప్రక్రియలో కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక మార్పులను తీసుకొచ్చింది. పార్లమెంట్ ఆమోదం పొందిన ‘రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ బర్త్స్ అండ్ డెత్స్ (సవరణ) చట్టం’ నిబంధనలు అక్టోబర్ 1, 2026 నుంచి అధికారికంగా అమల్లోకి రానున్నాయి. రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (RGI) విడుదల చేసిన తాజా గెజిట్ నోటిఫికేషన్ ప్రకారం, జననం లేదా మరణం సంభవించిన తర్వాత నిర్దేశిత గడువులోగా నమోదు చేసుకోకపోతే ఇకపై సాధారణంగా సర్టిఫికెట్లు పొందే అవకాశం ఉండదు. ఆలస్యమైన వ్యవధిని బట్టి సబ్-డివిజనల్ మేజిస్ట్రేట్ (SDM) లేదా ఫస్ట్ క్లాస్ జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ న్యాయస్థాన ఆదేశాలు సమర్పించడం తప్పనిసరి కానుంది.
భవిష్యత్తులో ఆధార్ కార్డు, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్, పాస్‌పోర్ట్, ఓటరు గుర్తింపు కార్డు, పాఠశాల ప్రవేశాలు మరియు వివాహ రిజిస్ట్రేషన్‌కు డిజిటల్ బర్త్ సర్టిఫికెట్‌ను ఏకైక ప్రామాణిక పత్రంగా పరిగణించనున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో పౌరులు మోసపూరిత నమోదులకు తావులేకుండా సకాలంలో అధికారిక పౌర నమోదు వ్యవస్థ (Civil Registration System – CRS) పోర్టల్ ద్వారా సర్టిఫికెట్లు పొందడానికి ఈ Birth And Death Registration Rules 2026 పూర్తి విధివిధానాలు, కాలపరిమితులు మరియు రుసుముల వివరాలను తెలుసుకోవడం అత్యంత ఆవశ్యకం.
Birth And Death Registration Rules 2026 — ముఖ్య వివరాల అవలోకనం
| వివరణాంశం | పూర్తి వివరాలు |
|---|---|
| చట్టం పేరు | రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ బర్త్స్ అండ్ డెత్స్ (సవరణ) చట్టం |
| నియమావళి పేరు | Birth And Death Registration Rules 2026 |
| అమల్లోకి వచ్చే తేదీ | 01 అక్టోబర్ 2026 |
| నిర్వహణ సంస్థ | రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (RGI), కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ |
| సకాల నమోదు గడువు (సాధారణం) | 21 రోజుల లోపు (ఎటువంటి ఆలస్య రుసుము లేకుండా) |
| ఆలస్య నమోదు నిబంధనలు | 1-2 ఏళ్ల ఆలస్యానికి SDM/DM అనుమతి; 2 ఏళ్లు దాటితే కోర్టు ఆదేశం తప్పనిసరి |
| అధికారిక ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ | crsorgi.gov.in |
కొత్త చట్టం ప్రధాన ఉద్దేశం & ముఖ్య మార్పులు
పౌర రికార్డులను పారదర్శకంగా, జాతీయ స్థాయిలో కేంద్రీకృత డిజిటల్ డేటాబేస్‌గా తీర్చిదిద్దడమే Birth And Death Registration Rules 2026 ప్రధాన లక్ష్యం. పూర్వపు చట్టంలో ఉన్న లోపాలను సరిదిద్ది క్రింది కీలక అంశాలను అమల్లోకి తెచ్చారు:
- ఒకే ఒక్క డిజిటల్ బర్త్ సర్టిఫికెట్: అక్టోబర్ 1, 2026 తర్వాత పుట్టిన పిల్లలకు జారీ చేసే డిజిటల్ బర్త్ సర్టిఫికెట్ విద్య, ఉద్యోగం, పాస్‌పోర్ట్, ఓటర్ ఐడీ, వివాహ రిజిస్ట్రేషన్ అన్నింటికీ ప్రాథమిక ధ్రువీకరణగా చెల్లుబాటు అవుతుంది.
- ఆసుపత్రుల నుంచే డైరెక్ట్ రిపోర్టింగ్: ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేట్ ఆసుపత్రుల్లో ప్రసవాలు, మరణాలు జరిగితే నేరుగా ఆసుపత్రి యాజమాన్యమే డిజిటల్ పోర్టల్‌లో నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది.
- ఆలస్య నమోదులపై కఠిన ఆంక్షలు: నకిలీ పత్రాలతో ఏళ్ల తరబడి ఆలస్యంగా సర్టిఫికెట్లు పొందే అక్రమాలకు అడ్డుకట్ట వేయడానికి మేజిస్ట్రేట్ స్థాయి విచారణను తప్పనిసరి చేశారు.
- ఆధార్ అనుసంధానం: జనన నమోదు సమయంలో తల్లిదండ్రుల ఆధార్ నంబర్లు మరియు మరణ నమోదు సమయంలో మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ నంబర్‌ను అనుసంధానించడం ద్వారా బహుళ రికార్డులను నివారిస్తారు.
నమోదు వ్యవధి & అవసరమైన అనుమతులు (Late Registration Timelines)
ఈ Birth And Death Registration Rules 2026 ప్రకారం జననం లేదా మరణం జరిగిన తేదీ నుంచి కాలవ్యవధి ఆధారంగా అనుమతుల విధానం క్రింది పట్టిక ప్రకారం అమలవుతుంది:
| ఆలస్యమైన కాలపరిమితి | అనుమతించే అధికారి / కావలసిన ఉత్తర్వులు | రుసుము & ప్రక్రియ |
|---|---|---|
| 21 రోజుల లోపు | స్థానిక పంచాయతీ కార్యదర్శి / మున్సిపల్ రిజిస్ట్రార్ | ఉచితం (సాధారణ రిజిస్ట్రేషన్) |
| 21 రోజుల తర్వాత – 30 రోజుల లోపు | స్థానిక రిజిస్ట్రార్ పరిశీలన | రాష్ట్ర నిబంధనల ప్రకారం సాధారణ లేట్ ఫీజు (Late Fee) |
| 30 రోజుల తర్వాత – 1 సంవత్సరం లోపు | తహశీల్దార్ / నిర్దేశిత అధికారి లిఖితపూర్వక అనుమతి | అఫిడవిట్ సమర్పణ + నిర్దేశిత లేట్ ఫీజు |
| 1 సంవత్సరం తర్వాత – 2 సంవత్సరాల లోపు | SDM / DM / అధికారిక ఎగ్జిక్యూటివ్ మేజిస్ట్రేట్ ఉత్తర్వులు | క్షేత్రస్థాయి విచారణ, ధ్రువీకరణ + నిర్దేశిత ప్రభుత్వ రుసుము |
| 2 సంవత్సరాలకు మించి ఆలస్యమైతే | ఫస్ట్ క్లాస్ జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (కోర్టు) ఉత్తర్వులు తప్పనిసరి | కోర్టులో పిటిషన్, సాక్ష్యాల పరిశీలన, డిక్రీ ఆర్డర్ + జరిమానా రుసుము |
రిజిస్ట్రేషన్ కోసం అవసరమైన పత్రాలు (Required Documents)
Birth And Death Registration Rules 2026 కింద దరఖాస్తు చేసే సమయంలో సమర్పించాల్సిన పత్రాల జాబితా క్రింది విధంగా ఉంటుంది:
- జనన నమోదు కోసం (Birth Registration):
- ఆసుపత్రి జారీ చేసిన ప్రసవ రసీదు (Discharge Summary / Birth Report Form).
- తల్లి మరియు తండ్రి యొక్క ఆధార్ కార్డుల నకళ్లు.
- వివాహ ధ్రువీకరణ పత్రం లేదా రేషన్ కార్డు / నివాస ధ్రువీకరణ పత్రం.
- ఆలస్య నమోదు అయితే నోటరీ అఫిడవిట్ మరియు నిర్దేశిత అధికారి / మేజిస్ట్రేట్ ఉత్తర్వులు.
- మరణ నమోదు కోసం (Death Registration):
- వైద్యులు జారీ చేసిన మరణ ధ్రువీకరణ పత్రం (Medical Certificate of Cause of Death – MCCD).
- శ్మశాన వాటిక రసీదు (Burial / Cremation Ground Receipt).
- మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ కార్డు మరియు దరఖాస్తుదారుడి గుర్తింపు పత్రం.
- ఆలస్యమైతే పంచనామా నివేదిక, విలేజ్ సెక్రటరీ లేదా తహశీల్దార్ ఎన్‌క్వైరీ రిపోర్ట్ మరియు కోర్టు ఆర్డర్.
ప్రజలు తీసుకోవాల్సిన ముందస్తు జాగ్రత్తలు
ఈ Birth And Death Registration Rules 2026 అమలులోకి వస్తున్నందున సామాన్య పౌరులు క్రింది సూచనలను తప్పనిసరిగా పాటించాలి:
- 21 రోజుల నిబంధనను పాటించండి: కుటుంబంలో జననం లేదా మరణం జరిగిన వెంటనే 21 రోజుల్లోపు స్థానిక గ్రామ/వార్డు సచివాలయం లేదా మున్సిపల్ కార్యాలయంలో ఉచితంగా నమోదు చేయించండి.
- పెండింగ్ దరఖాస్తులు వెంటనే పూర్తి చేసుకోండి: ఇప్పటివరకు నమోదు చేసుకోని పాత జనన, మరణాల వివరాలు ఉంటే అక్టోబర్ 1, 2026 లోపే దరఖాస్తు చేసుకోవడం ద్వారా మేజిస్ట్రేట్ అనుమతుల వ్యయప్రయాసలను నివారించవచ్చు.
- స్పెల్లింగ్స్ సరిచూసుకోండి: బర్త్ లేదా డెత్ సర్టిఫికెట్ జనరేట్ అయ్యే ముందు పేరు, తల్లిదండ్రుల పేర్లు, తేదీ మరియు చిరునామా అక్షరదోషాలు లేకుండా ఖచ్చితంగా నమోదు చేయించండి.
- డిజిటల్ కాపీని భద్రపరుచుకోండి: రిజిస్ట్రార్ సంతకం చేసిన డిజిటల్ క్యూఆర్ కోడ్ (QR Code) ఆధారిత సర్టిఫికెట్‌ను డౌన్‌లోడ్ చేసుకుని భద్రపరుచుకోండి.
Birth And Death Registration Rules 2026 — అధికారిక లింకులు
| అధికారిక సేవ / పోర్టల్ | వెబ్‌సైట్ లింక్ |
|---|---|
| Civil Registration System (CRS) అధికారిక పోర్టల్ | CRS పోర్టల్ వెళ్ళండి ↗ |
| ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామ/వార్డు సచివాలయం పోర్టల్ | AP సచివాలయం పోర్టల్ ↗ |
| తెలంగాణ మీసేవ సిటిజన్ పోర్టల్ | TS MeeSeva పోర్టల్ ↗ |
| సర్టిఫికెట్ వెరిఫికేషన్ / డౌన్‌లోడ్ స్టేటస్ | సర్టిఫికెట్ స్టేటస్ చెక్ ↗ |
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (Frequently Asked Questions – FAQs)
Q1: ఈ Birth And Death Registration Rules 2026 ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి?
జవాబు: భారత ప్రభుత్వం జారీ చేసిన గెజిట్ నోటిఫికేషన్ ప్రకారం ఈ కొత్త నిబంధనలు 2026 అక్టోబర్ 1వ తేదీ నుంచి దేశవ్యాప్తంగా అమల్లోకి వస్తాయి.
Q2: జననం లేదా మరణం జరిగిన ఎన్ని రోజుల్లోపు నమోదు చేసుకోవాలి?
జవాబు: సాధారణ నిబంధనల ప్రకారం జననం లేదా మరణం సంభవించిన 21 రోజుల్లోపు ఎటువంటి ఆలస్య రుసుము లేకుండా ఉచితంగా నమోదు చేసుకోవాలి.
Q3: ఒక సంవత్సరం దాటిన తర్వాత బర్త్ సర్టిఫికెట్ ఎలా పొందాలి?
జవాబు: ఒకటి నుండి రెండు సంవత్సరాల మధ్య ఆలస్యమైతే సంబంధిత సబ్-డివిజనల్ మేజిస్ట్రేట్ (SDM) లేదా డిస్ట్రిక్ట్ మేజిస్ట్రేట్ (DM) ఉత్తర్వులు అవసరం. ఘటన జరిగిన రెండు సంవత్సరాలకు మించి ఆలస్యమైతే ఫస్ట్ క్లాస్ జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (కోర్టు) ఆర్డర్ తప్పనిసరి.
Q4: పాత బర్త్ సర్టిఫికెట్లు ఉన్నవారు కొత్తది తీసుకోవాలా?
జవాబు: అవసరం లేదు. గతంలో చట్టబద్ధంగా జారీ చేయబడిన అన్ని ఒరిజినల్ జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలు యథావిధిగా చెల్లుబాటు అవుతాయి. అక్టోబర్ 1, 2026 తర్వాత జరిగే కొత్త జననాలకు మరియు సర్టిఫికెట్ పునరుద్ధరణలకు ఈ కొత్త రూల్స్ వర్తిస్తాయి.
గమనిక (Disclaimer): ఈ వ్యాసంలో పొందుపరిచిన సమాచారం భారత పౌర నమోదు ప్రాధికార సంస్థ (RGI) గెజిట్ నోటిఫికేషన్ మరియు సవరణ చట్టం నిబంధనల ఆధారంగా తెలియజేయబడింది. స్థానిక రాష్ట్ర మున్సిపల్, పంచాయతీ రాజ్ నిబంధనల ప్రకారం ఫీజులు, దరఖాస్తు ప్రొసీజర్‌లో స్వల్ప మార్పులు ఉండవచ్చు. పూర్తి వివరాల కోసం సమీప గ్రామ/వార్డు సచివాలయం లేదా అధికారిక వెబ్‌సైట్ crsorgi.gov.in ను పరిశీలించగలరు.
**Mr. Adithya** is a content creator, entrepreneur, and founder of Adithya Info Hub, dedicated to delivering reliable information on government jobs, schemes, education, technology, and artificial intelligence. With a passion for knowledge sharing and digital innovation, he strives to make complex information simple, accessible, and useful for everyone. About AIH · Editorial Policy